Biebrza


Legenda


Opis szlaku


Długość rzeki ( km ) 158
Długość szlaku ( km ) 154,7
Stopień rozwinięcia 1,76
Średni spadek ( cm/km ) 17
Dorzecze ( km2 ) 7062


Biebrza (Bobra, Bóbr) jest największym prawobrzeżnym dopływem Narwi o długości 162 km i powierzchni dorzecza 7057,4 km2. Biebrza płynie najpierw na północ w wąskiej dolinie (równolegle do rzeki Sidry), następnie od zbiegu z rzeką Nurką zmienia kierunek na zachodni, a od Osowca coraz bardziej na południowy, by spotkać się z Narwią niedaleko Wizny. W czasie ostatniego zlodowacenia odpływały tędy wody topniejącego lodowca, a po ociepleniu się klimatu i ustaniu intensywnego przepływu rozwinęły się procesy zatorfienia, które doprowadziły do powstania kilkumetrowej warstwy torfu oraz największych w Polsce terenów bagienno-łąkowych. Ważną funkcję pełnią wybudowane w XIX w. kanały (Augustowski, Woźnawiejski, Rudzki, Kapicki), które znacznie przekształciły naturalne środowisko, przyspieszając spływ wód i zmieniając pierwotny przebieg kilku rzek. Biebrza jest rzeką o znacznie rozwiniętej długości koryta między źródłami a ujściem w stosunku do linii prostej, gdyż wskaźnik ten wynosi 1,89. Oznacza to napotkanie wielkiej ilości zakrętów, czego też doświadczymy w praktyce. Maksymalne stany wody powodują powstawanie na wiosnę rozległych rozlewisk, niekiedy znacznie oddalonych od koryta, zaś co pewien okres przeradzają się w powodzie.
Biebrza to szlak dla szukających ciszy i spokoju, momentami monotonny ze względu na szuwarowe-bagienne otoczenie, z małą liczbą atrakcyjnych miejsc biwakowych. Rzeka tylko odcinkami płynie przy wyższych, a tym samym suchych brzegach. Należy to wnikliwie wziąć pod uwagę przy planowaniu etapów, zwłaszcza pod kątem biwaków i odpoczynków dla grup zorganizowanych, aby później nie było kłopotów z przymusowym lądowaniem na podmokłych łąkach. Płynąc latem należy zabezpieczyć się przed długotrwałym oddziaływaniem promieni słonecznych (brak osłony drzewostanowej nad brzegami) oraz atakiem mnogiej ilości gryzących owadów (zwłaszcza komarów na wieczornych biwakach). Na niektórych odcinkach rzeka zaczyna od lipca zarastać roślinnością wodną, co utrudnia wiosłowanie i zwalnia tempo spływu.
BIEBRZAŃSKI PARK NARODOWY imienia Adama Pałczyńskiego (wybitny polski botanik, twórca pierwszego projektu parku) został utworzony po wielu latach starań w dniu 9.09.1993 r. Zajmuje powierzchnię 59 223 ha oraz strefę ochronną (tzw. otulinę) o pow. 66 824 ha, co czyni go największym spośród parków narodowych w Polsce. Chroni jeden z najcenniejszych w środkowej Europie kompleksów naturalnych torfowisk. Najwyższym stopniem ochrony tzw. konserwatorskiej został poddany obszar utworzonych już w latach 20-tych naszego wieku rezerwatów "Czerwone Bagno" i "Grzędy", który tworzy obecnie największy teren poddany ścisłej ochronie w Polsce (2569,3 ha). Ta bezcenna enklawa przyrodnicza obejmuje niezwykłą różnorodność szaty roślinnej: zbiorowiska wydmowe, zespoły torfowisk niskich i wysokich, leśne siedliska bagiennych borów sosnowo-świerkowych, grądów, olsów i łęgów. W tym miejscu przetrwało wojnę jedyne w Polsce stadko łosi w liczbie 18 sztuk, które dzięki zabiegom restytucyjnym osiągnęło obecnie liczebność 500 - 600 sztuk.
UWAGA: niektóre szlaki lub ich fragmenty mogą być okresowo wyłączone z ruchu turystycznego ze względu na lęgi ptactwa lub rykowisko jeleni i łosi. Informacje można uzyskać przy kupowaniu biletu wstępu.

Miejsca, gdzie można wykupić karty wstępu do BPN

1. Dyrekcja BPN
19-252 Osowiec
tel. (085) 163266; 163311

2. Biuro terenowe BPN
19-256 Goniadz
ul. Wojska Polskiego 72

3. Osada Trzyrzeczki (lesniczówka)
Trzyrzeczki
gmina Dabrowa Białostocka

4. Osada Grzędy
19-205 Woznawies
gmina Rajgród

5. Osada Tajno
19-205 Woznawies
gmina Rajgród

6. Osada Ciszewo
19-204 Bełda
gmina Rajgród

7. Osada Laskowiec
18-307 Trzcianne
tel. Laskowiec 17

8. Osada Werykle
19-255 Trzcianne
Zubole 75

9. Osada Barwik
10-255 Trzcianne
Barwik


0,0 Kolonia Holaki, most drogi do Chorużowców, początek spływu. Rzeka płynie w niezbyt szerokiej dolinie, meandrując pośród łąk z kępami zarośli wierzbowych; od lipca spływ utrudnia bujny rozrost wodnej roślinności pływającej.

1,1 Ujście Niedźwiedzicy, początek Biebrzańskiego Parku Narodowego.

4,8 Rogożyn Stary, most drogi do Nowosiółek.

9,2 Rogożynek, wieś leżąca na wysokiej skarpie brzegowej mineralnej "wyspy", otoczonej bagiennymi łąkami; mostek lokalnej drogi.

9,7 Ujście rzeki Sidry.

16,2 Most drogi z Dąbrowy Białostockiej do Lipska, położony na wysokiej grobli. Zbliżając się do niego opływamy po lewej kolejną "wyspę" sandrową z polami wsi Jałowo i doskonałym punktem widokowym na całą okolicę, wyniesionym 16 metrów powyżej okolicznych bagien i podmokłych łąk. Z łączki przy moście startują najczęściej zorganizowane spływy kajakowe. Za mostem po prawej (trzeba dopłynąć 300 m), na terenie ogrodzonego kąpieliska miejskiego z przystanią kajakową, znajduje się oficjalne obozowisko BPN. Z niego 500 m do miasta, oferującego pełną gamę usług i zaopatrzenia.


27,5 Ujście rzeki Kamiennej, płynącej przez wieś Kamienna Stara.

32,3 Nowa Kamienna, most lokalnej drogi z Kamiennej do Jastrzębnej, a za nim most linii kolejowej z Sokółki do Suwałk (przystanek PKP Ostrowie Biebrzańskie 1 km w prawo). Poniżej mostu na lewym brzegu pole biwakowe BPN, położone na skraju kompleksu leśnego Trzyrzeczki. Sklep we wsi Nowa Kamienna. Płynąc dalej widzimy na wzniesieniu wieżę kościoła w oddalonej o ponad dwa kilometry od nas wsi Krasnybór.

35,7 Ujście Lebiedzianki, nad którą rozłożył się wspomniany Krasnybór; dalej po prawej mijamy kolejno położone daleko od rzeki Jasionowo, Wolne i Krasnoborki. Meandrująca Biebrza momentami rozwidla się, opływając podmokłe, zarośnięte wysepki.


45,7 Most drogi nr 19, łączącej Augustów z Białymstokiem.

47,6 Sztabin, historyczna miejscowość, pole biwakowe BPN u wylotu ulicy Rybackiej. Kraniec północnego basenu Biebrzy i początek basenu środkowego.

50,7 Czarny Las, do którego prowadzi prawa, zarośnięta odnoga rozwidlonej rzeki; stąd Biebrza płynie bardziej wcięta w podłoże, tworząc skarpowe brzegi.

53,4 Dwugły, przyczółki zniszczonego mostu na historycznej drodze łączącej Suchowolę z Augustowem i Sztabinem, mogiły z I wojny światowej. Było to niegdyś ruchliwe miejsce z portem rzecznym, magazynami i karczmą, skąd eksportowano wyroby sztabińskich warsztatów. Biebrza poniżej toczy swe wody, często meandrując, przez torfowiska Bieli Suchowolskich, rozciągniętych na znacznej długości wzdłuż prawego brzegu rzeki Brzozówki. Po prawej mijamy kompleks Lasów Rogowskich i punkt widokowy na Pobojnej Górze (nazwa związana z bitwą ze Szwedami).

59,7 Jagłowo, początek kolejnej wsi położonej na wyspie mineralnej otoczonej bagnami (za kanałem po lewej, który ma połączenie z rzeką Brzozówką). Odizolowanie tej niewielkiej wsi, liczącej obecnie 80 mieszkańców, założonej w 1596 r. w środku bagien spowodowało, że do dzisiaj zachowała ona najlepiej dawny charakter zabudowy. Podobno jeszcze przed wojną mieszkańcy tej osady komunikowali się ze światem tylko za pomocą łodzi. Na początku lat 90-tych w rejonie Jagłowa lądowały "tajemnicze" statki powietrzne, przylatujące ze wschodu. Na końcu wsi most drogi łączącej Jagłowo z Augustowem (przez Białobrzegi), a przed nim z lewej pole biwakowe BPN.

66,0 Dębowo, przepust dla odprowadzenia z Kanału Augustowskiego nadmiaru wody a przy nim nowa elektrownia wodna.

66,5 Ujście Kanału Augustowskiego - przekop do śluzy Dębowo. Stąd można popłynąć kanałem do Augustowa (32,5 km), gdzie połączenie ze szlakiem Czarnej Hańczy, a także ze szlakiem Rospudy.

67,9 Jasionowo, a za wsią i drogą towarzyszącą nam wzdłuż brzegu rozciągają się łąki i lasy Czerwonego Bagna, ostoja szeregu gatunków chronionych zwierząt i ptaków. W rzece od połowy lata występują obfite zakwity roślinności wodnej, ciągnące się aż do Dolistowa.

69,4 Ujście Brzozówki, tuż za nią ujście Rowu Wogzalskiego.


74,2 Dolistowo Stare, most drogowy, a 500 m za nim po lewej pole biwakowe; ulicówki Starego i Nowego Dolistowa ciągną się wzdłuż lewego brzegu przez kilka kilometrów.

80,7 Wroceń, rzeka rozwidla się, można płynąć obydwoma korytami, lewe prowadzi do wsi; po prawej kompleks Lasów Wroceńskich (grądy i olsy).

84,5 Ujście rzeki Ełk. Połączenie ze szlakiem Lega - Jegrznia - Ełk.

88,7 Dawidowizna, a za wsią po prawej ujście skanalizowanej rzeki Dybła (Kanał Kapicki) - pierwotne starorzecze Ełku.

92,7 Goniądz, most drogowy, za nim po lewej pole biwakowe przy Ośrodku Wypoczynkowym "Sum", kąpielisko, latem czynny kiosk spożywczy. Płynąc dalej do Osowca trudno opuścić kajak z powodu ukształtowania brzegów.


100,4 Położone obok siebie dwa mosty na trasie z Białegostoku do Grajewa: drogi oraz linii kolejowej

101,9 Ujście Kanału Rudzkiego, od 1856 r. dolnego odcinka skanalizowanej rzeki Ełk (szlak kajakowy z Mazur o długości 100 km); niżej po lewej najpierw wysoka skarpa zwana Palami (dawny most do wsi Sośnia, legendarne miejsce przeprawy przez Biebrzę wojsk szwedzkich), a następnie charakterystyczne zakole rzeki z rozlewiskiem, skąd lądem w lewo 500 m do skrajnych szańców III fortu twierdzy Osowiec. Płyniemy przez tereny Bagna Biebrzańskiego, charakteryzującego się licznymi starorzeczami, tworzącymi przy wysokim stanie wody na wiosnę prawdziwy labirynt. Spośród nich gdzieniegdzie wychylają się piaszczyste wydmy, zwane tu grądami.

110,7 Orli Grąd - doskonały punkt widokowy na całą okolicę; niżej po prawej ujście rzeki Klimaszewnicy.

113,5 Biały Grąd, pole biwakowe BPN za dopływem, sklep we wsi Mścichy (3 km); Biebrza wije się rozlicznymi meandrami wśród zarośniętych brzegów.


127,1 Ujście skanalizowanej rzeki Kosódki.

128,2 Ujście rzeki Wissy (spływ kajakiem możliwy od Szczuczyna na długości 35 km); oba ujścia trudne do wypatrzenia z powodu zarośnięcia trzciną.

136,2 Brzostowo, pierwsze od Osowca zabudowania nad brzegiem rzeki, szeroki bród prowadzący na łąki i pastwiska po lewej, prywatne biwaki u gospodarzy po prawej. Odtąd Biebrza płynie przy wysokiej skarpie Wysoczyzny Kolneńskiej, usianej licznymi zabudowaniami zalud-nionych na stałe w końcu XV w. wiosek tej najbardziej na wschód wysuniętej części Mazowsza - Ziemi Wiskiej. Po lewej ciągną się płaskie łąki i pastwiska Bagna Ławki, przedzielone nieco wyższymi "wyspami" grądowymi.

138,7 Mocarze, po lewej prowadząca do szosy Grobla Honczarowska.

140,7 Szostaki.

142,4 Burzyn, wielodrożnica o pięciu ulicach, kościół z lat 70-tych z widoczną z daleka wieżą; pochyłe pole biwakowe BPN za wsią po prawej, wyżej doskonały punkt widokowy na Bagno Ławki. PKS, poczta, ośrodek zdrowia, sklep.

145,2 Rutkowskie, ręczny prom przez rzekę, niżej zakręty przy grobli prowadzącej w lewo przez Bagno Ławki do wsi Kołodzieje i Giełczyn.

148,1 Sieburczyn.

149,2 Wierciszewo, prom do Giełczewa.

150,5 Sambory, wzniesienie po strategicznie położonym u zbiegu rzek grodzisku z XI - XIII w., pilnującym szlaku handlowego z Mazowsza na Litwę (Biebrzą) i Ruś (Narwią). Świetnie wynaleziony przez przodków miejsce obserwacyjne prezentuje i dzisiaj niezrównany widok na ujściowe odcinki Biebrzy i Narwi oraz obydwa bagna: Ławki i Wizna. Wiosną tworzy się w tym miejscu wielokilometrowa tafla wodna, na której zatrzymują się na popas tysięczne stada przelotnych ptaków. Nazwa wsi pochodzi od obronnego szańca mostowego, zwanego samborzem, broniącego w XVI w. mostu przez Narew.

150,7 Ruś, ujście Biebrzy do Narwi.

154,7 Wizna, pole biwakowe obok boiska szkolnego, koniec spływu.